آینده هوش‌مصنوعی در انبارداری؛ شغل انباردار در خطر است یا نه؟

چند سال است هر جا صحبت از انبار و لجستیک می‌شود، اسم هوش‌مصنوعی و ربات و انبارهای خودکار هم وسط می‌آید. برای کسی که سال‌ها در انبار کار کرده، این سؤال کاملا طبیعی است که آیا واقعا قرار است یک نرم‌افزار یا ربات جای من را بگیرد یا نه.

از طرفی فشار مدیران برای کاهش هزینه‌ انبارداری، کاهش خطا، سرعت‌دادن به ارسال سفارش‌ها و به‌روز شدن هم هر روز بیشتر می‌شود. نتیجه این می‌شود که انباردار از یک طرف زیر فشار کار روزمره است و از طرف دیگر نگران آینده‌ شغل خودش.

در این خبر از تک کده خیلی واضح می‌گوییم هوش مصنوعی در انبارداری دقیقا کدام بخش‌های انبار را عوض می‌کند، شغل چه کسانی در خطر است و چطور می‌توان از این تکنولوژی در انبارداری استفاده کرد.

هوش‌مصنوعی در انبار چه کارهایی را از دست انسان می‌گیرد؟

برای خیلی‌ها هوش‌مصنوعی یک چیز مبهم و دور از ذهن است. اما اگر آن را به زبان انبار ترجمه کنیم، یعنی نرم‌افزارها و سامانه‌هایی که می‌توانند بر اساس داده‌ واقعی تصمیم‌سازی کنند و بخشی از کارهای تکراری را خودشان انجام دهند.

ثبت و ردیابی تکراری

بخش بزرگی از کار روزانه‌ انباردار، هنوز صرف ثبت رسید و حواله، نوشتن روی برگه، زدن اطلاعات در اکسل و جواب‌دادن به سؤال‌های تکراری می‌شود. چه چیزی موجود است، چه چیزی تمام شده، چند تا از این کالا در قفسه راک فلان راهرو است.

سیستم‌های انبارداری جدید می‌توانند ورودی‌ها را از بارکدخوان و تگ‌های هوشمند بگیرند، خودشان ورود و خروج را ثبت کنند و موجودی را لحظه‌به‌لحظه نشان دهند. در چنین محیطی، کسی که کار اصلی‌اش فقط نوشتن و واردکردن است، خیلی زود کنار گذاشته می‌شود، چون نرم‌افزار این قسمت را بهتر، سریع‌تر و بدون خستگی انجام می‌دهد.

شمارش موجودی و پیدا کردن اختلاف‌ها

شمردن کارتن‌ها، چک‌کردن قفسه‌ها، پیدا کردن کسری‌ها و اضافه‌ها، یکی از خسته‌کننده‌ترین و فرسایشی‌ترین کارهای انبار است. این کار پر از خطای انسانی است، مخصوصا وقتی فشار کار زیاد است و انبار شلوغ است.

هوش‌مصنوعی با کمک دوربین‌ها و سنسورها می‌تواند از روی تصویر قفسه‌ها متوجه شود چه چیزی کم یا زیاد شده است، چه کدی در جای خودش نیست و کجا احتمال خطا وجود دارد. این یعنی بخشی از کاری که امروز نیروهای انبار با پای پیاده بین راهروها انجام می‌دهند، فردا به سیستم  و هوش مصنوعی در انبارداری سپرده می‌شود.

تصمیم‌سازی برای سفارش‌گذاری و موجودی

در خیلی از شرکت‌ها، هنوز سفارش‌گذاری و تعیین مقدار موجودی بر اساس تجربه‌ انباردار و مدیر خرید انجام می‌شود.

نرم‌افزارهای مجهز به هوش‌مصنوعی می‌توانند بر اساس تاریخچه‌ فروش، فصل، تخفیف‌ها، روند بازار و حتی رفتار مشتری، پیشنهاد بدهند چه زمانی و چه مقدار از هر کالا باید سفارش داده شود. این کار جلوی خواب کالا را می‌گیرد و از طرف دیگر کمک می‌کند انبار خالی نماند. در چنین سیستمی، نقش کسی که فقط حدس می‌زند کم‌رنگ می‌شود و اهمیت کسی که داده را می‌فهمد و تصمیم را تأیید یا اصلاح می‌کند، بیشتر می‌شود.

انباردار چطور باید ازهوش مصنوعی در انبارداری استفاده کند؟

• استفاده از گزارش‌ها و پیشنهادهای هوش‌مصنوعی برای پیش‌بینی موجودی و سفارش‌گذاری
• کمک‌گرفتن از هوش‌مصنوعی برای طراحی چیدمان قفسه‌ها و کوتاه‌کردن مسیر رفت‌وآمد در انبار
• استفاده از تحلیل‌های هوش‌مصنوعی برای کشف خطا، اصلاح رویه‌ها و آموزش بهتر نیروها

انباردار برای استفاده از هوش‌مصنوعی در انبارداری لازم نیست متخصص رایانه باشد، لازم است بلد باشد داده‌ درست به سیستم بدهد و از پیشنهادهای آن درست استفاده کند. وقتی ورود و خروج کالاها به شکل دقیق در نرم‌افزار ثبت شود و انباردار گزارش‌ها را جدی بگیرد، سیستم می‌تواند زمان مناسب سفارش‌گذاری، مقدار تقریبی سفارش و حتی کالاهای در معرض کمبود را پیشنهاد بدهد. در این وضعیت نقش انباردار از حدس‌زدن و تجربه‌ مبهم، به بررسی و تأیید یا اصلاح پیشنهادهای هوش‌مصنوعی تبدیل می‌شود و تصمیم نهایی همچنان دست او می‌ماند.

در چیدمان و بهره‌برداری از قفسه‌ فلزی هم انباردار می‌تواند از تحلیل‌های هوش‌مصنوعی کمک بگیرد تا بفهمد کدام کالاها بیشترین گردش را دارند، کدام راهروها تردد بیشتری دارند و کجا بیشترین اتلاف زمان رخ می‌دهد. با تکیه بر این داده‌ها، او می‌تواند چیدمان قفسه‌ها را طوری تغییر دهد که مسیر جمع‌آوری سفارش کوتاه‌تر شود و فشار کاری نیروها کمتر شود؛ مثلا کالاهای پرفروش به در خروجی نزدیک‌تر شوند یا ارتفاع قفسه‌ها با نوع کالا هماهنگ شود. اینجا هوش‌مصنوعی نقشه‌ خام را می‌دهد و انباردار با شناخت واقعی از فضا و محدودیت‌ها آن را به طرح قابل‌اجرا تبدیل می‌کند.

بخش مهم دیگر، استفاده از هوش‌مصنوعی برای کشف خطا و اصلاح روش کار است. سیستم می‌تواند اختلاف بین موجودی ثبت شده و موجودی واقعی، الگوی اشتباه‌ تکراری در یک شیفت، یا خطاهای پرتکرار در یک گروه کالا را نشان دهد. انباردار اگر این هشدارها را جدی بگیرد، به جای این که تمام روز مشغول شمردن و چک‌کردن دستی باشد، وقت خود را صرف پیدا کردن ریشه‌ خطا، تغییر رویه‌ چیدمان، اصلاح نحوه‌ ثبت اطلاعات و آموزش نیروها می‌کند. در این حالت، هوش‌مصنوعی تبدیل می‌شود به یک همکار تحلیلی که جزئیات را رصد می‌کند و انباردار تبدیل می‌شود به کسی که تصمیم می‌گیرد انبار چطور هر روز بهتر از دیروز کار کند.

کدام انباردارها بیشتر در معرض حذف شدن هستند؟

همه‌ انباردارها به یک اندازه در خطر نیستند. خطر واقعی بیشتر متوجه کسانی است که نوع کارشان به‌طور کامل قابل‌جایگزینی با نرم‌افزار و ربات است. اگر کار روزانه‌ خودتان را صادقانه مرور کنید، احتمال زیاد در یکی از این سه دسته قرار می‌گیرید.

انبارداری که فقط مجری کار تکراری است

اگر بیشتر روز شما به این شکل می‌گذرد که فرم پر کنید، رسید بنویسید، بارکد بزنید، تیک بزنید و فرم تحویل بدهید، بدون این که در تصمیم‌گیری نقشی داشته باشید، در اولین صف کسانی هستید که هوش‌مصنوعی در انبارداری می‌تواند جای‌شان را بگیرد.

شرکت‌ها برای کاهش هزینه‌ انبارداری، طبیعی است که به سراغ سیستم‌هایی بروند که همین کارها را با خطای کمتر انجام دهند. در این حالت، مدیر به این فکر می‌رسد که با یک نرم‌افزار و یک نیروی ارزان‌تر هم کارها می‌چرخد. این همان جایی است که ضربه‌ اصلی به شغل انباردار وارد می‌شود.

انبارداری که از ابزارهای دیجیتال فاصله گرفته است

بخش دیگری از خطر، مربوط به مقاومت در برابر تغییر است. انبارداری که هنوز با کاغذ راحت‌تر است تا با نرم‌افزار، از بارکدخوان فرار می‌کند و هر تغییری در روش کار را دردسر اضافه می‌بیند، ناخودآگاه خودش را از بازی آینده حذف می‌کند.

مدیران وقتی می‌بینند کسی حاضر نیست روش‌های جدید را یاد بگیرد، به مرور او را کنار می‌گذارند و نیروهایی را ترجیح می‌دهند که با سیستم کار کنند، حتی اگر تجربه‌ کمتری داشته باشند.

انبارداری که فقط انبار را می‌بیند، نه کل زنجیره‌ کسب‌وکار را

انبار فقط یک سوله بزرگ نیست، حلقه‌ای از زنجیره‌ تأمین است. انباردارانی که هیچ درکی از ارتباط انبار با فروش، مالی، تولید و رضایت مشتری ندارند، در مقابل هوش‌مصنوعی و سیستم‌های جدید آسیب‌پذیرتر هستند. چون سیستم می‌تواند عدد و رقم را بهتر از آن‌ها مدیریت کند، اما هنوز نمی‌تواند مثل یک انسان آگاه، اثر تصمیم‌ها را در کل کسب‌وکار ببیند. اگر انباردار خودش این دید را نداشته باشد، مزیت انسانی او کم می‌شود.

جمع‌بندی

آینده‌ هوش‌مصنوعی در انبارداری روشن است، این فناوری به انبارهای بزرگ و کوچک راه پیدا می‌کند، کارهای تکراری را کم می‌کند، خطای انسانی را پایین می‌آورد و به تصمیم‌گیری کمک می‌کند.

آیا این یعنی شغل انباردار تمام می‌شود؟ نه.

انبارداری که فقط فرم پر می‌کند، عدد وارد می‌کند و از تغییر فرار می‌کند، واقعا باید نگران باشد و شاید به فکر تغییر شغل هم بیفتد. اما انبارداری که خودش را به عنوان کسی می‌بیند که انبار را می‌شناسد، داده را می‌فهمد، از ابزارهای دیجیتال می‌ترسد اما فرار نمی‌کند و در طراحی و اجرای فرآیندها نقش می‌گیرد، در قلب انبارهای هوشمند آینده جایی محکم خواهد داشت.

در نهایت انتخاب این است که یا بمانیم در نقشی که به‌راحتی با یک نرم‌افزار جایگزین می‌شود، یا خودمان را به نسخه‌ جدیدتری از انباردار تبدیل کنیم؛ انبارداری که هوش‌مصنوعی را رقیب نمی‌بیند، آن را به ابزاری تبدیل می‌کند که بدونش کارش ناقص است.