تجارت جهانی حبوبات؛ کاهش در سال ۲۰۲۵ و بهبود در سال ۲۰۲۶

بازار؛ گروه کشاورزی: در تازه ترین گزارش منتشر شده از سوی سازمان فائو آمده است: تجارت جهانی حبوبات در سال ۲۰۲۵ (ژانویه/دسامبر) به حدود ۲۱ میلیون تن کاهش یافت که نسبت به سال گذشته ۶ درصد کاهش یافته است، زیرا خرید ضعیف ‌تر هند، به ویژه نخود فرنگی و عدس خشک، تقاضای قوی در جاهای دیگر را جبران کرد، در حالی که شورای بین المللی غلات IGC انتظار دارد که جریان‌ ها در سال ۲۰۲۶ به دلیل تقاضای قوی ‌تر آسیا و بهبود احتمالی واردات نخود زرد چین، به میزان متوسطی افزایش یابد.

بررسی تجارت در سال ۲۰۲۵

تولید جهانی حبوبات طی سال‌ های متمادی با ظهور خاستگاه ‌های صادراتی جدید، به ‌ویژه منطقه دریای سیاه، رو به افزایش بوده است. در عین حال، تجارت حبوبات از نظر ساختاری همچنان پابرجاست و تقاضا با رشد جمعیت و تغییرات رژیم غذایی در مناطق کلیدی مصرف‌ کننده پشتیبانی می‌ شود.

با توجه به این شرایط، تجارت جهانی حبوبات (شامل نخود فرنگی خشک، عدس، نخود، ماش، لوبیا قرمز، باقلا و سایر حبوبات) در سال ۲۰۲۵ (ژانویه/دسامبر) ۲۱ میلیون تن تخمین زده می ‌شود که نسبت به سال گذشته ۶ درصد کاهش یافته اما بالاتر از میانگین کوتاه‌ مدت است.

از سوی دیگر تقاضا برای نخود فرنگی خشک، که معمولاً حدود ۳۰ درصد از کل تجارت تمام حبوبات را تشکیل می ‌دهد، تقریباً یک چهارم نسبت به سال گذشته کاهش یافته و به ۵.۱ میلیون تن رسیده است که به دلیل کاهش قابل توجه خرید هند در مقایسه با واردات بیشتر چین است. علاوه بر این، با وجود موجودی قابل توجه، تحویل به بازار هند به طور قابل توجهی نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، زیرا محدودیت ‌های تجاری، ورود این محصول را در نیمه دوم سال محدود کرده است. با این حال، خرید چین ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است که ناشی از تقاضای بالای داخلی برای خوراک دام و فرآوری است.

همچنین تجارت عدس نیز با ۹ درصد کاهش نسبت به سال گذشته به ۴.۴ میلیون تن رسید که عمدتاً به دلیل محموله ‌های کوچک‌تر به جنوب آسیا و خاور نزدیک آسیا بود. با توجه به فراوانی ذخایر محلی و محدودیت ‌های وارداتی، تقاضای هند تا ۲۷ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است و کاهش محموله ‌ها به بنگلادش نیز قابل توجه است. در مقابل، افزایش ۱۴ درصدی جریان تجارت نخود به ۳.۶ میلیون تن در سال، نشان‌ دهنده تقاضای قوی از سوی خریداران جنوب آسیا، به ویژه هند، بنگلادش و پاکستان، بوده است.

تجارت لوبیا قرمز/ماش با افزایش ۱۵ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۲.۷ میلیون تن رسید که دلیل آن خرید بیشتر توسط هند و چین بود. تقاضا برای لوبیا قرمز در سال گذشته تقریباً ثابت و در ۱.۶ میلیون تن باقی ماند، در حالی که تجارت لوبیا چیتی نیز در سال گذشته با تغییر کمی، در ۱.۲ میلیون تن باقی ماند و مصر همچنان مقصد اصلی محموله‌های جهانی بود.

به دلیل کندی روند صادرات نخود فرنگی و عدس خشک، تخمین زده می‌شود که میزان صادرات کانادا با ۱۴ درصد کاهش نسبت به سال گذشته به ۴.۴ میلیون تن رسیده باشد، و صادرات ایالات متحده نیز با ۲۸ درصد کاهش نسبت به سال گذشته به پایین‌ترین حد خود در سه سال گذشته یعنی ۱ میلیون تن رسیده است. میزان صادرات استرالیا با ۷ درصد افزایش نسبت به سال گذشته به ۴ میلیون تن رسیده است که عمدتاً شامل صادرات عدس، نخود و ماش می‌شود. در منطقه دریای سیاه، صادرات روسیه بالاتر از حد معمول بود، اما برای دومین سال متوالی کاهش یافت، در حالی که حجم صادرات اوکراین نیز تقریباً یک سوم نسبت به سال گذشته کاهش یافت.

در میان بازیگران نسبتاً کوچک‌تر، فروش قزاقستان، عمدتاً عدس، رشد قابل توجهی را نسبت به سال گذشته ثبت کرد و به بیش از ۰.۵ میلیون تن رسید. به طور مشابه، صادرات برزیل افزایش یافت که عمدتاً به رشد قابل توجه محموله‌ های لوبیا سبز/ماش مرتبط بود.

چشم ‌اندازها برای سال ۲۰۲۶

به گفته سازمان فائو پیش ‌بینی می‌ شود تجارت جهانی حبوبات در سال ۲۰۲۶ (ژانویه/دسامبر) حدود ۵ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یابد که این امر ناشی از تقاضای قوی‌تر در بازارهای کلیدی منطقه‌ای آسیای نزدیک و آسیای اقیانوسیه است.

در حالی که انتظار می‌رود هند همچنان بزرگترین خریدار باقی بماند، ممکن است میزان واردات نسبت به سال گذشته کاهش یابد. واردات نخود خشک می‌ تواند تا حدودی به دلیل محدودیت‌ های وارداتی محدود شود، در حالی که خرید نخود نیز ممکن است به دلیل عرضه مناسب محلی کاهش یابد. با این حال، تقاضای عدس می ‌تواند افزایش یابد، به خصوص با توجه به عرضه بالقوه فراوان و با قیمت جذاب در مبداهای اصلی، به ویژه کانادا و استرالیا.

در مقابل، تقاضای چین برای نخود فرنگی زرد ممکن است پس از کاهش قابل توجه تعرفه ‌های واردات محموله‌های کانادایی که از اول مارس ۲۰۲۶ اعمال می ‌شود، بهبود یابد. خرید سایر خریداران کلیدی آسیایی از جمله پاکستان، بنگلادش و ترکیه نیز احتمالاً افزایش خواهد یافت. در پاکستان، کمبود تولید حبوبات داخلی، به ویژه نخود، همراه با تقاضای بالای مصرف ‌کننده، در سال‌های اخیر از واردات زیاد حمایت کرده است و انتظار می‌رود این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یابد.

همچنین در این گزارش آمده است: خارج از آسیا، صادرات به اتحادیه اروپا ممکن است نسبت به سال گذشته رشد کمی داشته باشد، اما همچنان پایین‌تر از حد متوسط ‌باقی می ‌ماند، در حالی که پیش ‌بینی می‌ شود تقاضا در قاره آمریکا اندکی نسبت به سال گذشته بهبود یابد.